Niedziela | 18 10 26
Książka Zofii Król wzięła się z tęsknoty. Tęsknoty za pewnym miejscem, ale i za samym doświadczaniem przestrzeni. To wielowątkowa opowieść o tym, w jaki sposób nawiązujemy relację z trójwymiarem, oswajamy go, a potem przekładamy te doznania na język literatury, malarstwa, filozofii. Autorka przygląda się tekstom, mapom i obrazom, śledzi wędrówki współczesnych artystek, zamyśla się nad kondycją marzącej o wejściu w widok podmiotki. Jednocześnie sama podróżuje w czasie i przestrzeni, przenosząc się płynnie z pagórków południowej Anglii końca XVIII wieku, gdzie przypatruje się pewnej poziomce, na zalane słońcem XV-wieczne burgundzkie uliczki, z dzikich stoków Garganów — na dziewiąte piętro pewnego warszawskiego wieżowca i na szczyt prowansalskiej Góry świętej Wiktorii, skąd roztacza się niezwykły widok.
Przewodniczkami w tej podróży są pisarki i pisarze — Wordsworthowie, Haupt, Białoszewski, Miłobędzka, Lebda, malarze — van Eyck, Cézanne, Hockney, filozofowie — Merleau-Ponty czy Berleant, oraz ktoś jeszcze — pomarańczowy ludzik Google Maps. Autorka odsłania również złożoność wirtualnych i zapośredniczonych form doświadczania przestrzeni, odwołuje się przy tym do prac artystów, którzy wykorzystują ich potencjał.
Ta oryginalna — erudycyjna, a przy tym napisana z lekkością — książka przychodzi do nas w momencie, kiedy zwykłe czynności, takie jak gapienie się za okno, a nie w ekran telefonu, czy bezinteresowne włóczęgi zyskują status czegoś zupełnie wyjątkowego. Unikając utartych ścieżek i ustalonych schematów myślenia o przestrzeni, autorka proponuje nam własną, osobną o niej opowieść, zachęcając zarazem do uważności i doznawania wszystkimi zmysłami.
“Droga przez łąkę to zbiór tekstów o ‘wchodzeniu w widok’, obserwowaniu krajobrazu, wędrowaniu przez pola i łąki. Autorka razem ze swoimi bohaterami, m.in. Dorothy Wordsworth, Davidem Hockneyem i Małgorzatą Lebdą, przygląda się krajobrazom i zastanawia, w jaki sposób możemy je przeżywać, wykorzystując różne narzędzia, od zwykłego patrzenia przez chodzenie i mapy — papierowe lub wirtualne — po literaturę i sztukę. Książka zaczyna się opisem podróży pociągiem, kiedy nagle, podczas wyglądania przez okno, pojawia się pragnienie: ‘przekroczyć prostokąt szyby, wejść w widok, wleźć w łąkę’. Właśnie o tym opowiadają eseje Zofii Król.” [Paweł Kulpiński, mintmagazine.pl]
“Przestrzeń, która pojmuje usytuowany w niej podmiot, może wywołać poczucie wyobcowania, o czym pisał Zygmunt Haupt. W opowiadaniu Henry Bush i jego samolot posłużył się figurą pluskwy, która z powodu własnej anatomii rzekomo żyje w dwuwymiarze. Płaskość krajobrazu może być tym, czym płaskość podmiotu. Król próbuje odpowiedzieć za Hauptem na pytanie, czy pragnienie wejścia w głębię może zostać zaspokojone: ‘niekiedy tak, pod warunkiem że uda się znaleźć trafne słowa, a dzięki nim przynajmniej na chwilę odmienić percepcję’.” [Ewelina Adamik, dziennikliteracki.pl]
Zofia Król — Współzałożycielka, redaktorka naczelna oraz redaktorka działu literackiego internetowego magazynu o kulturze „Dwutygodnik”, eseistka, literaturoznawczyni, krytyczka literacka, doktorka filozofii. Autorka książki Powrót do świata. Dzieje uwagi w filozofii i literaturze XX wieku (2013). Publikowała także w „Piśmie”, „Gazecie Wyborczej” i „Tygodniku Powszechnym”. Jurorka Nagrody Literackiej im. Wiesława Kazaneckiego oraz Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. W 2025 opublikowała zbiór esejów Droga przez łąkę.
Książka Zofii Król wzięła się z tęsknoty. Tęsknoty za pewnym miejscem, ale i za samym doświadczaniem przestrzeni. To wielowątkowa opowieść o tym, w jaki sposób nawiązujemy relację z trójwymiarem, oswajamy go, a potem przekładamy te doznania na język literatury, malarstwa, filozofii. Autorka przygląda się tekstom, mapom i obrazom, śledzi wędrówki współczesnych artystek, zamyśla się nad kondycją marzącej o wejściu w widok podmiotki. Jednocześnie sama podróżuje w czasie i przestrzeni, przenosząc się płynnie z pagórków południowej Anglii końca XVIII wieku, gdzie przypatruje się pewnej poziomce, na zalane słońcem XV-wieczne burgundzkie uliczki, z dzikich stoków Garganów — na dziewiąte piętro pewnego warszawskiego wieżowca i na szczyt prowansalskiej Góry świętej Wiktorii, skąd roztacza się niezwykły widok.
Przewodniczkami w tej podróży są pisarki i pisarze — Wordsworthowie, Haupt, Białoszewski, Miłobędzka, Lebda, malarze — van Eyck, Cézanne, Hockney, filozofowie — Merleau-Ponty czy Berleant, oraz ktoś jeszcze — pomarańczowy ludzik Google Maps. Autorka odsłania również złożoność wirtualnych i zapośredniczonych form doświadczania przestrzeni, odwołuje się przy tym do prac artystów, którzy wykorzystują ich potencjał.
Ta oryginalna — erudycyjna, a przy tym napisana z lekkością — książka przychodzi do nas w momencie, kiedy zwykłe czynności, takie jak gapienie się za okno, a nie w ekran telefonu, czy bezinteresowne włóczęgi zyskują status czegoś zupełnie wyjątkowego. Unikając utartych ścieżek i ustalonych schematów myślenia o przestrzeni, autorka proponuje nam własną, osobną o niej opowieść, zachęcając zarazem do uważności i doznawania wszystkimi zmysłami.
“Droga przez łąkę to zbiór tekstów o ‘wchodzeniu w widok’, obserwowaniu krajobrazu, wędrowaniu przez pola i łąki. Autorka razem ze swoimi bohaterami, m.in. Dorothy Wordsworth, Davidem Hockneyem i Małgorzatą Lebdą, przygląda się krajobrazom i zastanawia, w jaki sposób możemy je przeżywać, wykorzystując różne narzędzia, od zwykłego patrzenia przez chodzenie i mapy — papierowe lub wirtualne — po literaturę i sztukę. Książka zaczyna się opisem podróży pociągiem, kiedy nagle, podczas wyglądania przez okno, pojawia się pragnienie: ‘przekroczyć prostokąt szyby, wejść w widok, wleźć w łąkę’. Właśnie o tym opowiadają eseje Zofii Król.” [Paweł Kulpiński, mintmagazine.pl]
“Przestrzeń, która pojmuje usytuowany w niej podmiot, może wywołać poczucie wyobcowania, o czym pisał Zygmunt Haupt. W opowiadaniu Henry Bush i jego samolot posłużył się figurą pluskwy, która z powodu własnej anatomii rzekomo żyje w dwuwymiarze. Płaskość krajobrazu może być tym, czym płaskość podmiotu. Król próbuje odpowiedzieć za Hauptem na pytanie, czy pragnienie wejścia w głębię może zostać zaspokojone: ‘niekiedy tak, pod warunkiem że uda się znaleźć trafne słowa, a dzięki nim przynajmniej na chwilę odmienić percepcję’.” [Ewelina Adamik, dziennikliteracki.pl]
Zofia Król — Współzałożycielka, redaktorka naczelna oraz redaktorka działu literackiego internetowego magazynu o kulturze „Dwutygodnik”, eseistka, literaturoznawczyni, krytyczka literacka, doktorka filozofii. Autorka książki Powrót do świata. Dzieje uwagi w filozofii i literaturze XX wieku (2013). Publikowała także w „Piśmie”, „Gazecie Wyborczej” i „Tygodniku Powszechnym”. Jurorka Nagrody Literackiej im. Wiesława Kazaneckiego oraz Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. W 2025 opublikowała zbiór esejów Droga przez łąkę.
A świat trwa — Wyobraźnia László Krasznahorkaiego zdaje się nie mieć granic. Węgierski mistrz prozy oprowadza nas po gabinecie krzywych luster, w których pozwala przejrzeć się naszym skrywanym lękom. Opowieści, które składają się na ten tom, opisuje świat z perspektywy niezwykłych bohaterów: outsiderów, wędrowców, wyobcowanych ekscentryków, ludzi rozpaczliwie poszukujących porządku w otaczającej ich rzeczywistości, a przede wszystkim — sensu własnego istnienia. Za wartkim strumieniem ich myśli, monologów, czasem lamentów zdaje się skrywać ten sam tajemniczy protagonista, przywdziewający jedynie fantazyjne maski. Ktoś jak my strwożony absurdem, któremu się przygląda.
A świat trwa to przejmująca próba opisania kondycji człowieka we współczesności. Zagubionego i osamotnionego w gąszczu sprzecznych narracji. A przy tym stale odwracającego wzrok od tego, co ważne, unikającego konfrontacji z prawdą, uparcie starającego się nie dostrzegać, że katastrofa, której intuicyjnie tak bardzo się obawia, już się dokonała, lecz w wymiarze duchowym i nie została przezeń zauważona.
“W świecie, który się rozpada, Krasznahorkai szuka nie końca, lecz początku. Pisze o ruinach, by odnaleźć w nich ślady człowieka i sztuki. I może w tym tkwi sekret jego Nobla — w przekonaniu, że nawet w epoce chaosu literatura potrafi ocalić sens.” [Rafał Pikuła, „Przegląd”]
“Świat Krasznahorkaia to też są Węgry, ale takie, jakich nie znają turyści. To nie są Węgry gulaszu, czardasza, papryki, widokówek z Budapesztu, tych wszystkich przyjemnych makatek dla zorganizowanych wycieczek. To są Węgry zapadłej prowincji, schyłkowego komunizmu, który wyprał mózgi swoich obywateli, a reszty dokonała tania palinka. Węgry rozpaczy i szaleństwa.” [Krzysztof Varga, wyborcza.pl]
Melancholia sprzeciwu — Apokaliptyczna wizja rodzącego się totalitaryzmu, mroczna powieść z serca środkowej Europy. Małe miasteczko w karpackiej dolinie, „stworzone przez Boga, by trwać po wieczne czasy”, spowite wilgotną mgłą, zastygłe pod nieprzeniknionym niebem. Miejsce, nad którym od dawna wisi widmo rozkładu, choć nikt nie potrafi wyjaśnić jego przyczyn. Pewnego dnia w tej scenerii zjawia się trupa cyrkowa z „największym wielorybem świata”. Kontener z wypchanym truchłem budzi lęk i poruszenie, a podróżujący z cyrkiem karzeł zwany Księciem manipuluje gromadzącym się wokół wieloryba tłumem. Ta niespodziewana wizyta wprawia w ruch bohaterów i ujawnia ukryte tryby opowieści. W mieście zaczynają się dziać dziwne rzeczy — gasną latarnie, łamią się drzewa, a gniew mieszkańców stopniowo narasta.
Melancholia sprzeciwu to uniwersalna historia o posępnym marazmie prowadzącym do pustki i społecznej degradacji. Gorączkowy styl noblisty wciąga czytelnika w hipnotyczny wir, a atmosfera zbliżającej się katastrofy staje się również pretekstem do kontropowieści: o zadziwiającym pięknie kryjącym się w apokalipsie.
“To książka o świecie, do którego powrócił Lewiatan. Uniwersalność jej wizji dorównuje Martwym duszom Gogola i znacznie przewyższa wszystkie mniej istotne zagadnienia współczesnej literatury.” [W.G. Sebald]
“Uwielbiam książki Krasznahorkaiego. Jego długie, zawiłe zdania urzekają mnie, a nawet jeśli jego świat wydaje się ponury, zawsze doświadczamy tej transcendencji, która dla Nietzschego stanowiła metafizyczną pociechę.” [Imre Kertész]
Szatańskie tango — Najważniejsza powieść w dorobku László Krasznahorkaiego. W podupadłej wsi na pustkowiu wegetuje grupa ludzi pozbawionych perspektyw na jakąkolwiek poprawę losu. Rytm ich życia wyznaczają powtarzalna ciężka praca i wieczorne pijaństwo. Wszyscy dawno zatracili się w moralnym zepsuciu i wzajemnej niechęci. Lecz gdy w okolicy pojawia się Irimiás — dawny mieszkaniec wioski, uważany przez lata za zmarłego — nieoczekiwanie odzyskują wiarę w przyszłość. Nie mając pojęcia, jakie intencje tak naprawdę stoją za powrotem mężczyzny, ulegają złudnej nadziei niczym zbiorowej halucynacji. „Zmartwychwstały” z pewnością „wypędzi wilgotną ciszę” i poprowadzi ich ku lepszemu. Czy rzeczywiście dają się uwieść charyzmatycznemu przybyszowi, czy może własnej rozpaczy?
Przejmująca powieść Krasznahorkaiego to złożone studium zbiorowego obłędu. Bogata w literackie odniesienia i biblijne tropy pozwala przyjrzeć się mechanizmom społecznej manipulacji i religijnego fanatyzmu, nie unikając przy tym egzystencjalnej refleksji nad stanem ducha jednostki okradzionej z godności i nadziei.
“Deszcz, błoto i obietnica, która krąży dłużej niż ktokolwiek pamięta. Szatańskie tango nie wciąga akcją, tylko rytmem. Powolnym, lepkim, niepokojącym. To książka o świecie, który porusza się bez zmiany kierunku, i o nadziei, która zamiast ratować, utrzymuje wszystko w miejscu.” [Agnieszka Cybulska, historykon.pl]
“To powieść, którą się podziwia i której momentami się nienawidzi. Która męczy, ale nie pozwala o sobie zapomnieć. Po jej zakończeniu pozostaje uczucie pustki — jakby deszcz wciąż padał, a błoto wciąż wciągało.” [Magdalena Kurek-Kamińska , gloskultury.pl]
László Krasznahorkai — Laureat literackiej Nagrody Nobla za rok 2025. Urodził się w 1954 roku w miejscowości Gyula na południu Węgier. Autor dziewięciu powieści oraz kilku zbiorów esejów i opowiadań. Zadebiutował w 1985 roku Szatańskim tangiem. W Polsce ukazały się również jego Melancholia sprzeciwu, Wojna i wojna oraz A świat trwa, wszystkie w przekładzie Elżbiety Sobolewskiej. Otrzymał wiele nagród literackich, w tym najbardziej prestiżową węgierską Nagrodę Kossutha, Niemiecką Nagrodę Państwową, Międzynarodowego Bookera, Amerykańską Nagrodę Książkową, Nagrodę Libri oraz nagrodę Formentor za całokształt twórczości. Ściśle współpracował z reżyserem Bélą Tarrem przy adaptacjach kinowych Szatańskiego tanga i Melancholii sprzeciwu (sfilmowanej pod tytułem Harmonie Werckmeistera), a także przy filmie Koń turyński. Jego książki, jeszcze przed przyznaniem mu literackiej Nagrody Nobla, przełożono na czterdzieści dwa języki.
A świat trwa — Wyobraźnia László Krasznahorkaiego zdaje się nie mieć granic. Węgierski mistrz prozy oprowadza nas po gabinecie krzywych luster, w których pozwala przejrzeć się naszym skrywanym lękom. Opowieści, które składają się na ten tom, opisuje świat z perspektywy niezwykłych bohaterów: outsiderów, wędrowców, wyobcowanych ekscentryków, ludzi rozpaczliwie poszukujących porządku w otaczającej ich rzeczywistości, a przede wszystkim — sensu własnego istnienia. Za wartkim strumieniem ich myśli, monologów, czasem lamentów zdaje się skrywać ten sam tajemniczy protagonista, przywdziewający jedynie fantazyjne maski. Ktoś jak my strwożony absurdem, któremu się przygląda.
A świat trwa to przejmująca próba opisania kondycji człowieka we współczesności. Zagubionego i osamotnionego w gąszczu sprzecznych narracji. A przy tym stale odwracającego wzrok od tego, co ważne, unikającego konfrontacji z prawdą, uparcie starającego się nie dostrzegać, że katastrofa, której intuicyjnie tak bardzo się obawia, już się dokonała, lecz w wymiarze duchowym i nie została przezeń zauważona.
“W świecie, który się rozpada, Krasznahorkai szuka nie końca, lecz początku. Pisze o ruinach, by odnaleźć w nich ślady człowieka i sztuki. I może w tym tkwi sekret jego Nobla — w przekonaniu, że nawet w epoce chaosu literatura potrafi ocalić sens.” [Rafał Pikuła, „Przegląd”]
“Świat Krasznahorkaia to też są Węgry, ale takie, jakich nie znają turyści. To nie są Węgry gulaszu, czardasza, papryki, widokówek z Budapesztu, tych wszystkich przyjemnych makatek dla zorganizowanych wycieczek. To są Węgry zapadłej prowincji, schyłkowego komunizmu, który wyprał mózgi swoich obywateli, a reszty dokonała tania palinka. Węgry rozpaczy i szaleństwa.” [Krzysztof Varga, wyborcza.pl]
Melancholia sprzeciwu — Apokaliptyczna wizja rodzącego się totalitaryzmu, mroczna powieść z serca środkowej Europy. Małe miasteczko w karpackiej dolinie, „stworzone przez Boga, by trwać po wieczne czasy”, spowite wilgotną mgłą, zastygłe pod nieprzeniknionym niebem. Miejsce, nad którym od dawna wisi widmo rozkładu, choć nikt nie potrafi wyjaśnić jego przyczyn. Pewnego dnia w tej scenerii zjawia się trupa cyrkowa z „największym wielorybem świata”. Kontener z wypchanym truchłem budzi lęk i poruszenie, a podróżujący z cyrkiem karzeł zwany Księciem manipuluje gromadzącym się wokół wieloryba tłumem. Ta niespodziewana wizyta wprawia w ruch bohaterów i ujawnia ukryte tryby opowieści. W mieście zaczynają się dziać dziwne rzeczy — gasną latarnie, łamią się drzewa, a gniew mieszkańców stopniowo narasta.
Melancholia sprzeciwu to uniwersalna historia o posępnym marazmie prowadzącym do pustki i społecznej degradacji. Gorączkowy styl noblisty wciąga czytelnika w hipnotyczny wir, a atmosfera zbliżającej się katastrofy staje się również pretekstem do kontropowieści: o zadziwiającym pięknie kryjącym się w apokalipsie.
“To książka o świecie, do którego powrócił Lewiatan. Uniwersalność jej wizji dorównuje Martwym duszom Gogola i znacznie przewyższa wszystkie mniej istotne zagadnienia współczesnej literatury.” [W.G. Sebald]
“Uwielbiam książki Krasznahorkaiego. Jego długie, zawiłe zdania urzekają mnie, a nawet jeśli jego świat wydaje się ponury, zawsze doświadczamy tej transcendencji, która dla Nietzschego stanowiła metafizyczną pociechę.” [Imre Kertész]
Szatańskie tango — Najważniejsza powieść w dorobku László Krasznahorkaiego. W podupadłej wsi na pustkowiu wegetuje grupa ludzi pozbawionych perspektyw na jakąkolwiek poprawę losu. Rytm ich życia wyznaczają powtarzalna ciężka praca i wieczorne pijaństwo. Wszyscy dawno zatracili się w moralnym zepsuciu i wzajemnej niechęci. Lecz gdy w okolicy pojawia się Irimiás — dawny mieszkaniec wioski, uważany przez lata za zmarłego — nieoczekiwanie odzyskują wiarę w przyszłość. Nie mając pojęcia, jakie intencje tak naprawdę stoją za powrotem mężczyzny, ulegają złudnej nadziei niczym zbiorowej halucynacji. „Zmartwychwstały” z pewnością „wypędzi wilgotną ciszę” i poprowadzi ich ku lepszemu. Czy rzeczywiście dają się uwieść charyzmatycznemu przybyszowi, czy może własnej rozpaczy?
Przejmująca powieść Krasznahorkaiego to złożone studium zbiorowego obłędu. Bogata w literackie odniesienia i biblijne tropy pozwala przyjrzeć się mechanizmom społecznej manipulacji i religijnego fanatyzmu, nie unikając przy tym egzystencjalnej refleksji nad stanem ducha jednostki okradzionej z godności i nadziei.
“Deszcz, błoto i obietnica, która krąży dłużej niż ktokolwiek pamięta. Szatańskie tango nie wciąga akcją, tylko rytmem. Powolnym, lepkim, niepokojącym. To książka o świecie, który porusza się bez zmiany kierunku, i o nadziei, która zamiast ratować, utrzymuje wszystko w miejscu.” [Agnieszka Cybulska, historykon.pl]
“To powieść, którą się podziwia i której momentami się nienawidzi. Która męczy, ale nie pozwala o sobie zapomnieć. Po jej zakończeniu pozostaje uczucie pustki — jakby deszcz wciąż padał, a błoto wciąż wciągało.” [Magdalena Kurek-Kamińska , gloskultury.pl]
László Krasznahorkai — Laureat literackiej Nagrody Nobla za rok 2025. Urodził się w 1954 roku w miejscowości Gyula na południu Węgier. Autor dziewięciu powieści oraz kilku zbiorów esejów i opowiadań. Zadebiutował w 1985 roku Szatańskim tangiem. W Polsce ukazały się również jego Melancholia sprzeciwu, Wojna i wojna oraz A świat trwa, wszystkie w przekładzie Elżbiety Sobolewskiej. Otrzymał wiele nagród literackich, w tym najbardziej prestiżową węgierską Nagrodę Kossutha, Niemiecką Nagrodę Państwową, Międzynarodowego Bookera, Amerykańską Nagrodę Książkową, Nagrodę Libri oraz nagrodę Formentor za całokształt twórczości. Ściśle współpracował z reżyserem Bélą Tarrem przy adaptacjach kinowych Szatańskiego tanga i Melancholii sprzeciwu (sfilmowanej pod tytułem Harmonie Werckmeistera), a także przy filmie Koń turyński. Jego książki, jeszcze przed przyznaniem mu literackiej Nagrody Nobla, przełożono na czterdzieści dwa języki.
“Mikołaj napisał książkę o życiu. Bo jak się pisze o umieraniu, to jednak jest o życiu. Bardzo dużo miłości do życia jest w tej książce i sporo strachu przed śmiercią. Jest nawet o matematycznym wzorze na czas, który pozostał do dożycia. Jeśli zaś jest w tej książce sama śmierć, to tylko tych, co umarli. Niedawno, jak rodzice albo dziadkowie, albo dawniej, ci zabici w zagładzie. Poruszająca książka, trochę smutna, nawet gdy zabawna. Trzeba przeczytać.” [Andrzej Leder]
“Polska literatura ma szczęście do zawałów. Po Białoszewskim do szpitala trafił Mikołaj Grynberg. W swoją przejmującą opowieść włożył całe serce; świetnie dało sobie radę. Są tu łzy i jest dużo śmiechu. Tak płacze i tak się śmieje tu i teraz Mikołaj, ale też w Mikołaju płacze nad człowiekiem i śmieje się z niego Demokryt. Co nam pozostaje? Badać się, jeździć na rowerze, czytać (teraz Grynberga), nie wstydzić się łez (bo tam, gdzie łzy, tam miłość) i się śmiać (bo śmiech to nasz jedyny oręż).” [Marek Bieńczyk]
“Każdy wiek, w jakim jesteśmy, ma potencjał, by wziąć z niego coś dla siebie. Jeśli, starzejąc się, jestem odwrócony do tyłu i tylko z żalem odnotowuję, co zabrał mi kolejny rok albo dekada, to wybieram najsmutniejszą wersję tej gry. Kiedy odkryjesz, że każdy czas ma coś do dania, to nie będziesz odczuwała straty czy wręcz cierpienia.” [Mikołaj Grynberg, wyborcza.pl]
Mikołaj Grynberg — Pisarz i fotograf, z wykształcenia psycholog. Autor albumów Dużo kobiet (2009) i Auschwitz — co ja tu robię? (2010). Jego zdjęcia były prezentowane niemal na całym świecie. Wydał zbiory rozmów Ocaleni z XX wieku (2012), Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne (2014) i Księga wyjścia (2018) oraz dwa tomy opowiadań: Rejwach (2017), który był nominowany do Nagrody Literackiej Nike i Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus a jego amerykańskie wydanie w przekładzie Seana Gaspera Bye znalazło się w finale National Jewish Book Awards oraz Poufne (2020). W 2021 roku zadebiutował jako reżyser filmem dokumentalnym Dowód tożsamości wyprodukowanym przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Od lat zajmuje się problematyką i historią polskich Żydów w XX wieku. Od kilku lat prowadzi warsztaty pisania historii osobistych. W 2025 opublikował książkę Rok, w którym nie umarłem.
“Mikołaj napisał książkę o życiu. Bo jak się pisze o umieraniu, to jednak jest o życiu. Bardzo dużo miłości do życia jest w tej książce i sporo strachu przed śmiercią. Jest nawet o matematycznym wzorze na czas, który pozostał do dożycia. Jeśli zaś jest w tej książce sama śmierć, to tylko tych, co umarli. Niedawno, jak rodzice albo dziadkowie, albo dawniej, ci zabici w zagładzie. Poruszająca książka, trochę smutna, nawet gdy zabawna. Trzeba przeczytać.” [Andrzej Leder]
“Polska literatura ma szczęście do zawałów. Po Białoszewskim do szpitala trafił Mikołaj Grynberg. W swoją przejmującą opowieść włożył całe serce; świetnie dało sobie radę. Są tu łzy i jest dużo śmiechu. Tak płacze i tak się śmieje tu i teraz Mikołaj, ale też w Mikołaju płacze nad człowiekiem i śmieje się z niego Demokryt. Co nam pozostaje? Badać się, jeździć na rowerze, czytać (teraz Grynberga), nie wstydzić się łez (bo tam, gdzie łzy, tam miłość) i się śmiać (bo śmiech to nasz jedyny oręż).” [Marek Bieńczyk]
“Każdy wiek, w jakim jesteśmy, ma potencjał, by wziąć z niego coś dla siebie. Jeśli, starzejąc się, jestem odwrócony do tyłu i tylko z żalem odnotowuję, co zabrał mi kolejny rok albo dekada, to wybieram najsmutniejszą wersję tej gry. Kiedy odkryjesz, że każdy czas ma coś do dania, to nie będziesz odczuwała straty czy wręcz cierpienia.” [Mikołaj Grynberg, wyborcza.pl]
Mikołaj Grynberg — Pisarz i fotograf, z wykształcenia psycholog. Autor albumów Dużo kobiet (2009) i Auschwitz — co ja tu robię? (2010). Jego zdjęcia były prezentowane niemal na całym świecie. Wydał zbiory rozmów Ocaleni z XX wieku (2012), Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne (2014) i Księga wyjścia (2018) oraz dwa tomy opowiadań: Rejwach (2017), który był nominowany do Nagrody Literackiej Nike i Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus a jego amerykańskie wydanie w przekładzie Seana Gaspera Bye znalazło się w finale National Jewish Book Awards oraz Poufne (2020). W 2021 roku zadebiutował jako reżyser filmem dokumentalnym Dowód tożsamości wyprodukowanym przez Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Od lat zajmuje się problematyką i historią polskich Żydów w XX wieku. Od kilku lat prowadzi warsztaty pisania historii osobistych. W 2025 opublikował książkę Rok, w którym nie umarłem.
Nowy format spotkań Festiwalu Haupta. W natłoku premier i presji ścigania nowości wydawniczych przypominamy, że czytanie to także powrót do książek kształtujących naszą wrażliwość i sposób myślenia. Zaproszeni pisarze, pisarki i znawcy literatury opowiedzą o swoich „książkach powrotu”, a towarzyszyć im będą czytania fragmentów. Cykl zachęca publiczność do refleksyjnego, uważnego czytania i ponownego odkrywania ważnych lektur.
Ryszard Koziołek — Literaturoznawca, eseista, rektor Uniwersytetu Śląskiego (w kadencji 2020–2024 i 2024–), profesor w Instytucie Polonistyki Uniwersytetu Śląskiego, dyrektor Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice. Autor książek Zdobyć historię. Problem przedstawienia w „Twarzy księżyca” Teodora Parnickiego (1999), Znakowanie trawy albo praktyki filologii (2011), Dobrze się myśli literaturą (2016), Ciała Sienkiewicza. Studia o płci i przemocy (2009, 2018), Wiele tytułów (2019), Czytać, dużo czytać (2023), Świat w oczach sąsiadki (2025), Ćwiczenia z wyobraźni teologicznej. Członek jury Nagrody Literackiej Nike w latach 2012–2015. Stały współpracownik Radia Nowy Świat, „Tygodnika Powszechnego”, felietonista „Polityki”. Razem z Ewą Niewiadomską prowadzi podcast Radia Katowice Poczet pisarzy polskich. Za Ciała Sienkiewicza otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia w kategorii eseistyka, za Dobrze się myśli literaturą został uhonorowany Śląskim Wawrzynem Literackim, a za Czytać, dużo czytać był nominowany do Nagrody im. Marcina Króla. W 2017 roku otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Wyki za wybitne osiągnięcia w dziedzinie eseistyki oraz krytyki literackiej i artystycznej.
Nowy format spotkań Festiwalu Haupta. W natłoku premier i presji ścigania nowości wydawniczych przypominamy, że czytanie to także powrót do książek kształtujących naszą wrażliwość i sposób myślenia. Zaproszeni pisarze, pisarki i znawcy literatury opowiedzą o swoich „książkach powrotu”, a towarzyszyć im będą czytania fragmentów. Cykl zachęca publiczność do refleksyjnego, uważnego czytania i ponownego odkrywania ważnych lektur.
Ryszard Koziołek — Literaturoznawca, eseista, rektor Uniwersytetu Śląskiego (w kadencji 2020–2024 i 2024–), profesor w Instytucie Polonistyki Uniwersytetu Śląskiego, dyrektor Śląskiego Festiwalu Nauki Katowice. Autor książek Zdobyć historię. Problem przedstawienia w „Twarzy księżyca” Teodora Parnickiego (1999), Znakowanie trawy albo praktyki filologii (2011), Dobrze się myśli literaturą (2016), Ciała Sienkiewicza. Studia o płci i przemocy (2009, 2018), Wiele tytułów (2019), Czytać, dużo czytać (2023), Świat w oczach sąsiadki (2025), Ćwiczenia z wyobraźni teologicznej. Członek jury Nagrody Literackiej Nike w latach 2012–2015. Stały współpracownik Radia Nowy Świat, „Tygodnika Powszechnego”, felietonista „Polityki”. Razem z Ewą Niewiadomską prowadzi podcast Radia Katowice Poczet pisarzy polskich. Za Ciała Sienkiewicza otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia w kategorii eseistyka, za Dobrze się myśli literaturą został uhonorowany Śląskim Wawrzynem Literackim, a za Czytać, dużo czytać był nominowany do Nagrody im. Marcina Króla. W 2017 roku otrzymał Nagrodę im. Kazimierza Wyki za wybitne osiągnięcia w dziedzinie eseistyki oraz krytyki literackiej i artystycznej.
porót do strony
PROGRAM