Sobota | 17 10 26
Choć żyjemy w epoce „bycia sobą”, autentyczność zniknęła nam z pola widzenia. Tymczasem to właśnie ona może być odtrutką na etykietki, które przyklejamy sobie zanurzeni w kulturze terapii. Z jednej strony pragniemy znaleźć się w szufladce diagnozy, z drugiej — rozpaczliwie chcemy zachować odrębność, jednostkowość i wyjątkowość. A może warto przyjąć, że każdy z nas jest w jakiś sposób nie taki i nie da się go wyjaśnić ani wypowiedzieć do końca — i właśnie z tego powodu nikt z nas nie jest szczególnie wyjątkowy? Może dziwność jest czymś, co ze sobą dzielimy, a zgoda na nią sprawiłaby, że świat stałby się luźniejszym i radośniejszym miejscem?
Aldona Kopkiewicz odpowiada na te pytania, opisując własne doświadczenie — czterdziestolatki, poetki, Polki, córki, wnuczki, partnerki. W autobiograficznym eseju zachęca nas, byśmy sami odpowiedzieli na pytanie, gdzie kończy się „ona” — maska, konstrukt społeczny, awatar realnej osoby, a zaczyna prawdziwe „ja”.
“Późny kapitalizm ma obsesję na punkcie autentyczności: próbuje ją kupić, sprzedać i zawłaszczyć, odwracając kompletnie sens tego, co znaczy być prawdziwym. Kopkiewicz próbuje ‘obrać’ swoją egzystencję z kolejnych warstw i nieuniknionej hipokryzji aż do kości, aby dokopać się do jakiejś prawdy na swój temat.” [Agata Pyzik, wyborcza.pl]
“Istnieje jednak taki poziom grania w te relacje, grania z innymi ludźmi, w którym to fałszywe ‘ja’ jest nas w stanie zniszczyć. Winnicott wspomina, że jeżeli będąc w kryzysie tożsamości, nie odnajdziemy swojego prawdziwego ‘ja’ i zwycięży to fałszywe, to pojawia się zagrożenie samobójstwem. A to jest najpoważniejsza stawka egzystencjalna, jaką można położyć na szali.” [Aldona Kopkiewicz, dwutygodnik.com]
Aldona Kopkiewicz — Poetka, pisarka. Autorka książek poetyckich sierpień, Szczodra, Na próbę i Przy sobie, a także zbioru surrealizujących opowiadań Panna Denna i inne zmyślenia. Uhonorowana Wrocławską Nagrodą Poetycką Silesius i Nagrodą Fundacji im. Kościelskich. Urodziła się w Szczecinie, mieszka w Eindhoven, ale czuje się związana z Krakowem. W 2026 opublikowała książkę Kim jest ona, gdy mnie nie ma. Eseje w poszukiwaniu siebie.
Choć żyjemy w epoce „bycia sobą”, autentyczność zniknęła nam z pola widzenia. Tymczasem to właśnie ona może być odtrutką na etykietki, które przyklejamy sobie zanurzeni w kulturze terapii. Z jednej strony pragniemy znaleźć się w szufladce diagnozy, z drugiej — rozpaczliwie chcemy zachować odrębność, jednostkowość i wyjątkowość. A może warto przyjąć, że każdy z nas jest w jakiś sposób nie taki i nie da się go wyjaśnić ani wypowiedzieć do końca — i właśnie z tego powodu nikt z nas nie jest szczególnie wyjątkowy? Może dziwność jest czymś, co ze sobą dzielimy, a zgoda na nią sprawiłaby, że świat stałby się luźniejszym i radośniejszym miejscem?
Aldona Kopkiewicz odpowiada na te pytania, opisując własne doświadczenie — czterdziestolatki, poetki, Polki, córki, wnuczki, partnerki. W autobiograficznym eseju zachęca nas, byśmy sami odpowiedzieli na pytanie, gdzie kończy się „ona” — maska, konstrukt społeczny, awatar realnej osoby, a zaczyna prawdziwe „ja”.
“Późny kapitalizm ma obsesję na punkcie autentyczności: próbuje ją kupić, sprzedać i zawłaszczyć, odwracając kompletnie sens tego, co znaczy być prawdziwym. Kopkiewicz próbuje ‘obrać’ swoją egzystencję z kolejnych warstw i nieuniknionej hipokryzji aż do kości, aby dokopać się do jakiejś prawdy na swój temat.” [Agata Pyzik, wyborcza.pl]
“Istnieje jednak taki poziom grania w te relacje, grania z innymi ludźmi, w którym to fałszywe ‘ja’ jest nas w stanie zniszczyć. Winnicott wspomina, że jeżeli będąc w kryzysie tożsamości, nie odnajdziemy swojego prawdziwego ‘ja’ i zwycięży to fałszywe, to pojawia się zagrożenie samobójstwem. A to jest najpoważniejsza stawka egzystencjalna, jaką można położyć na szali.” [Aldona Kopkiewicz, dwutygodnik.com]
Aldona Kopkiewicz — Poetka, pisarka. Autorka książek poetyckich sierpień, Szczodra, Na próbę i Przy sobie, a także zbioru surrealizujących opowiadań Panna Denna i inne zmyślenia. Uhonorowana Wrocławską Nagrodą Poetycką Silesius i Nagrodą Fundacji im. Kościelskich. Urodziła się w Szczecinie, mieszka w Eindhoven, ale czuje się związana z Krakowem. W 2026 opublikowała książkę Kim jest ona, gdy mnie nie ma. Eseje w poszukiwaniu siebie.
Skłonność do wzruszeń byle czym, poczucie, że wszystko jest trochę anachroniczne, wysyłanie życzeń dalekim krewnym, tkliwość na widok wyrastających spod chodnika źdźbeł trawy, ględzenie i zapominanie, wspominanie i kolekcjonowanie sumy dobra, dokarmianie ptaków i wynoszenie resztek jedzenia na kompost z nadzieją, że jakieś małe zwierzę je zje. „Rozmarudzenie pomieszane z troską o siebie, traktowanie siebie z nową ostrożnością i powagą uznałam za pierwszy objaw starości’” — Katarzyna Sobczuk tropi symptomy powolnej zmiany, oznaki starości, przygląda się wiekowi średniemu, a także tej dziwnej pułapce, gdy jednocześnie jest się dzieckiem starzejących się rodziców oraz coraz starszym rodzicem dziecka.
Mała empiria to esej uczestniczący o wczesnej starości i zagadce rodzicielstwa. Nie ma tu jednak perspektywy psychologicznej ani naturalistycznego skupienia, to rejestr małych, codziennych epifanii.
“Sobczuk nazywa to, co znamy, ale czego sobie zwykle nie uświadamiamy.” [Justyna Sobolewska, polityka.pl]
“Mała empiria to książka osobna, dumnie deklarująca niepodległość wobec dyskursów, w które zamierzałam ją wpleść.” [Agata Sikora, dwutygodnik.pl]
“Sobczuk przed nadmiernym sentymentalizmem zdają się chronić poczucie humoru i wrażliwość na absurd, które równocześnie sprawiają, że jej książka — poświęcona rzeczom poważnym i smutnym: świadomości śmierci, różnym rodzajom samotności i żalu — miejscami bywa także niezmiernie zabawna.” [Karolina Rychter, dziennikliteracki.pl]
Katarzyna Sobczuk — Artystka wizualna, filozofka. Autorka książki O dziwnych uczuciach (pod pseudonimem Karolina Gordon). Zajmuje się kolażem przestrzennym i instalacją. Za ksiązkę Mała empiria nominowana do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy i Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus.
Skłonność do wzruszeń byle czym, poczucie, że wszystko jest trochę anachroniczne, wysyłanie życzeń dalekim krewnym, tkliwość na widok wyrastających spod chodnika źdźbeł trawy, ględzenie i zapominanie, wspominanie i kolekcjonowanie sumy dobra, dokarmianie ptaków i wynoszenie resztek jedzenia na kompost z nadzieją, że jakieś małe zwierzę je zje. „Rozmarudzenie pomieszane z troską o siebie, traktowanie siebie z nową ostrożnością i powagą uznałam za pierwszy objaw starości’” — Katarzyna Sobczuk tropi symptomy powolnej zmiany, oznaki starości, przygląda się wiekowi średniemu, a także tej dziwnej pułapce, gdy jednocześnie jest się dzieckiem starzejących się rodziców oraz coraz starszym rodzicem dziecka.
Mała empiria to esej uczestniczący o wczesnej starości i zagadce rodzicielstwa. Nie ma tu jednak perspektywy psychologicznej ani naturalistycznego skupienia, to rejestr małych, codziennych epifanii.
“Sobczuk nazywa to, co znamy, ale czego sobie zwykle nie uświadamiamy.” [Justyna Sobolewska, polityka.pl]
“Mała empiria to książka osobna, dumnie deklarująca niepodległość wobec dyskursów, w które zamierzałam ją wpleść.” [Agata Sikora, dwutygodnik.pl]
“Sobczuk przed nadmiernym sentymentalizmem zdają się chronić poczucie humoru i wrażliwość na absurd, które równocześnie sprawiają, że jej książka — poświęcona rzeczom poważnym i smutnym: świadomości śmierci, różnym rodzajom samotności i żalu — miejscami bywa także niezmiernie zabawna.” [Karolina Rychter, dziennikliteracki.pl]
Katarzyna Sobczuk — Artystka wizualna, filozofka. Autorka książki O dziwnych uczuciach (pod pseudonimem Karolina Gordon). Zajmuje się kolażem przestrzennym i instalacją. Za ksiązkę Mała empiria nominowana do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy i Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus.
Tematem tegorocznego spotkania będzie Haupt reportażysta. Będziemy rozmawiać o tekstach reporterskich pisarza, ale także o utworach z pogranicza opowiadań i reportaży, czy o quasi reportażach zapisanych w jego korespondencji.
„Splot myśli i rzeczy w prozie Zygmunta Haupta tworzy tkaninę tak gęstą, że władze rozumu stają się bezsilne i w dodatku najzupełniej zbędne. (…) Pyszna pogańskość tego pisarstwa polega na tym, że przepadają w nim rozróżnienia. Wyobrażone i wyrażone splata się w materii języka, który, śmiem twierdzić, nie ma sobie równego w polskiej literaturze XX wieku.” [Andrzej Stasiuk]
„Styl Haupta jest natychmiast rozpoznawalny: rządzi nim wędrówka skojarzeń, kontrapunkt nastrojów i perspektyw widzenia świata. Pisarz opowiada o własnym dzieciństwie widzianym z perspektywy dorosłości — i zdarzeniach wieku dojrzałego, w których umie zachować bezpośredniość i świeżość postrzegania dziecka; kreśli portrety przyjaciół i członków rodziny, ale też ludzi spotkanych przypadkowo. Opowiada o zwyczajach małych społeczności wołyńskich: polskich i ukraińskich chłopów, Żydów, małomiasteczkowej inteligencji, właścicieli ziemskich i żołnierzy, przywołuje widziane malarskim okiem obrazy natury i kreślone w świetnym, perspektywicznym skrócie scenki rodzajowe, ale przede wszystkim zatrzymuje wzrok na postaciach, które go intrygują i poruszają — na ludziach zakochanych, walczących, ludziach u początku i u kresu życia. Wbrew zatem pozornej nieistotności tego, co w tych opowieściach pokazane, Haupta — erudytę i filozofa — interesują tematy najpoważniejsze, zaduma nad egzystencją człowieka: próbuje narysować kształt ludzkiego życia, splot różnych losów, wpatruje się w ich niejasną symbolikę, poszukując sensu.” [prof. Jerzy Jarzębski]
Zygmunt Haupt (1907–1975) — „Największy z niesłusznie zapomnianych polskich pisarzy” — zajmuje w polskiej literaturze miejsce szczególne; jego twórczość pozostaje niemal bez precedensu. Był pisarzem, malarzem, architektem i dziennikarzem. Urodzony w 1907 roku na Podolu, zmarł w 1975 roku w Winchester, USA. Archiwum pisarza, zawierające bezcenne zbiory rękopiśmienne, w tym korespondencję z najwybitniejszymi postaciami polskiej kultury, znajduje się w bibliotece Uniwersytetu Stanforda w USA. Zygmunt Haupt studiował na Politechnice Lwowskiej i w paryskiej Sorbonie. Po powrocie do Lwowa był związany z grupą literacką Rybałci, aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym miasta. Brał udział w wojnie obronnej 1939 roku, następnie służył w Wojsku Polskim na Zachodzie. Od 1946 roku mieszkał w Stanach Zjednoczonych, kolejno w Nowym Orleanie, Nowym Jorku i Waszyngtonie. Pracował jako tłumacz i dziennikarz, zajmował się również malarstwem. Przez cały czas brał czynny udział w życiu literackim polskiej emigracji, publikując na łamach dwóch najważniejszych czasopism: londyńskich „Wiadomości” oraz paryskiej „Kultury”. Dwukrotnie został odznaczony najważniejszymi nagrodami kulturalnymi przyznawanymi poza obiegiem krajowym: nagrodą „Kultury” w roku 1962 oraz Nagrodą Fundacji im. Kościelskich w 1971 roku. Twórczość literacka zawsze była wysoko ceniona przez najpoważniejszych polskich krytyków emigracyjnych, takich jak Jerzy Stempowski, Józef Czapski czy Jan Bielatowicz. Jednak Haupt, z powodu surowych zapisów cenzury, nie był publikowany w kraju. Za życia pisarza ukazał się tylko jeden zbiór opowiadań — Pierścień z papieru, wydany w 1963 roku przez Instytut Literacki w Paryżu.
Sukces pierwszej edycji Festiwalu im Zygmunta Haupta (2015) znalazł swój efekt we wznowieniu Baskijskiego diabła w nowej redakcji prof. Aleksandra Madydy.
Tematem tegorocznego spotkania będzie Haupt reportażysta. Będziemy rozmawiać o tekstach reporterskich pisarza, ale także o utworach z pogranicza opowiadań i reportaży, czy o quasi reportażach zapisanych w jego korespondencji.
„Splot myśli i rzeczy w prozie Zygmunta Haupta tworzy tkaninę tak gęstą, że władze rozumu stają się bezsilne i w dodatku najzupełniej zbędne. (…) Pyszna pogańskość tego pisarstwa polega na tym, że przepadają w nim rozróżnienia. Wyobrażone i wyrażone splata się w materii języka, który, śmiem twierdzić, nie ma sobie równego w polskiej literaturze XX wieku.” [Andrzej Stasiuk]
„Styl Haupta jest natychmiast rozpoznawalny: rządzi nim wędrówka skojarzeń, kontrapunkt nastrojów i perspektyw widzenia świata. Pisarz opowiada o własnym dzieciństwie widzianym z perspektywy dorosłości — i zdarzeniach wieku dojrzałego, w których umie zachować bezpośredniość i świeżość postrzegania dziecka; kreśli portrety przyjaciół i członków rodziny, ale też ludzi spotkanych przypadkowo. Opowiada o zwyczajach małych społeczności wołyńskich: polskich i ukraińskich chłopów, Żydów, małomiasteczkowej inteligencji, właścicieli ziemskich i żołnierzy, przywołuje widziane malarskim okiem obrazy natury i kreślone w świetnym, perspektywicznym skrócie scenki rodzajowe, ale przede wszystkim zatrzymuje wzrok na postaciach, które go intrygują i poruszają — na ludziach zakochanych, walczących, ludziach u początku i u kresu życia. Wbrew zatem pozornej nieistotności tego, co w tych opowieściach pokazane, Haupta — erudytę i filozofa — interesują tematy najpoważniejsze, zaduma nad egzystencją człowieka: próbuje narysować kształt ludzkiego życia, splot różnych losów, wpatruje się w ich niejasną symbolikę, poszukując sensu.” [prof. Jerzy Jarzębski]
Zygmunt Haupt (1907–1975) — „Największy z niesłusznie zapomnianych polskich pisarzy” — zajmuje w polskiej literaturze miejsce szczególne; jego twórczość pozostaje niemal bez precedensu. Był pisarzem, malarzem, architektem i dziennikarzem. Urodzony w 1907 roku na Podolu, zmarł w 1975 roku w Winchester, USA. Archiwum pisarza, zawierające bezcenne zbiory rękopiśmienne, w tym korespondencję z najwybitniejszymi postaciami polskiej kultury, znajduje się w bibliotece Uniwersytetu Stanforda w USA. Zygmunt Haupt studiował na Politechnice Lwowskiej i w paryskiej Sorbonie. Po powrocie do Lwowa był związany z grupą literacką Rybałci, aktywnie uczestniczył w życiu kulturalnym miasta. Brał udział w wojnie obronnej 1939 roku, następnie służył w Wojsku Polskim na Zachodzie. Od 1946 roku mieszkał w Stanach Zjednoczonych, kolejno w Nowym Orleanie, Nowym Jorku i Waszyngtonie. Pracował jako tłumacz i dziennikarz, zajmował się również malarstwem. Przez cały czas brał czynny udział w życiu literackim polskiej emigracji, publikując na łamach dwóch najważniejszych czasopism: londyńskich „Wiadomości” oraz paryskiej „Kultury”. Dwukrotnie został odznaczony najważniejszymi nagrodami kulturalnymi przyznawanymi poza obiegiem krajowym: nagrodą „Kultury” w roku 1962 oraz Nagrodą Fundacji im. Kościelskich w 1971 roku. Twórczość literacka zawsze była wysoko ceniona przez najpoważniejszych polskich krytyków emigracyjnych, takich jak Jerzy Stempowski, Józef Czapski czy Jan Bielatowicz. Jednak Haupt, z powodu surowych zapisów cenzury, nie był publikowany w kraju. Za życia pisarza ukazał się tylko jeden zbiór opowiadań — Pierścień z papieru, wydany w 1963 roku przez Instytut Literacki w Paryżu.
Sukces pierwszej edycji Festiwalu im Zygmunta Haupta (2015) znalazł swój efekt we wznowieniu Baskijskiego diabła w nowej redakcji prof. Aleksandra Madydy.
Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło — „Być jak szkło twardą i przejrzystą, być jak szkło płynną i prostą” — pisze Anna Adamowicz w swojej najnowszej książce poetyckiej. Laureatka Nagrody im. Wisławy Szymborskiej zaprasza nas do lektury dziennika przemocy ciała. Wersy Adamowicz są jak przesunięte kręgi, uciskają nerwy, wywołują napięcie, nie podają odpowiedzi. Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło to zapis przemocy ciała, ale i zapachu szpitala, kronika bólu, który prowadzi do innych światów. Co w nich jest? Tom-zdjęcie RTG, pełen odniesień akt oskarżenia wymierzony w stronę symetrii, fizyki, materii. Superbohaterki z implantami, Frida Kahlo i Scarlett O’Hara na wojnie z ciałem. Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło to mocne wiersze w świecie, który nie mamy szans, a jednocześnie książka-obiekt artystyczny. Marta Ignerska wyszywa w niej wizualną wersję poezji Anny Adamowicz, pisze je igłą i nitką czerwoną jak krew.
“Rozciągnięte, zwielokrotnione spacje pomiędzy słowami i torturowanie wersów odzwierciedlić mają torturę chorego ciała poddanego procesowi jego chirurgicznej naprawy. W rezultacie wiersz zyskuje dodatkową fizyczną widzialność, podobnie jak ciało jawi się jako emiter bólu i przedmiot operacji.” [Piotr Śliwiński, tygodnikpowszechny.pl]
“Tom przypomina dziennik medyczny, w którym teksty układają się w chronologiczny zapis diagnozy, operacji i rekonwalescencji. To poezja świadoma anatomicznie, osadzona w biomechanice (…). Adamowicz buduje niezwykle sugestywne obrazy minimalnym gestem.” [Karolina Zdunek, dziennikliteracki.pl]
Jaw — Laura Osińska, jedna z najważniejszych autorek współczesnej polskiej poezji lesbijskiej, powraca z drugim tomem wierszy, który udowadnia jej literacką siłę i wyjątkowy głos. Jaw to intymny zapis codzienności, w którym miłość bohaterek jest ukazana w pełnym spektrum — od momentów wzniosłych i erotycznych, przez wspólne podróże, po drobne rytuały i rutyny życia codziennego. Osińska mistrzowsko przeplata banalność z nadzwyczajnością, przenosząc notatki z codzienności w język poezji, który nadaje im nowe znaczenia. Wiersze, podobnie jak w twórczości Adrienne Rich, ujawniają trud „pracy miłości” — wysiłek, który towarzyszy relacji dwóch kobiet, nierzadko zmagających się z brakiem społecznego wsparcia.
Jaw nie idealizuje miłości, lecz z czułością i autentycznością ukazuje ją w surowym świetle rzeczywistości. Im bardziej Osińska odrzuca mitologizację uczuć, tym silniej podkreśla ich wartość. To tom, który nie tylko zachwyca formą, ale też zaprasza do refleksji nad miłością w jej najbardziej ludzkim wymiarze.
Anna Adamowicz — Diagnostka laboratoryjna, poetka, autorka książek: Wątpia (2016), Animalia (2019), Nebula (2020), Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło (2024) oraz jako Laura Osińska: zmyśl [ ] zmysł (2021), Jaw (2025). Nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia oraz międzynarodowej Nagrody Václava Buriana. Wyróżniona Nagrodą im. Wisławy Szymborskiej. Tłumaczona na kilka języków europejskich.
Laura Osińska — Powstała w 2018 roku awatarka, szacherka, maska, kamuflaż, bałamutka, mydło do oczu, atrapa, fasada, mąciwoda, bohaterka, pensjonarka, kant, proteza, wypełniacz. Wtedy miała 20 lat, dzisiaj ma 30.
Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło — „Być jak szkło twardą i przejrzystą, być jak szkło płynną i prostą” — pisze Anna Adamowicz w swojej najnowszej książce poetyckiej. Laureatka Nagrody im. Wisławy Szymborskiej zaprasza nas do lektury dziennika przemocy ciała. Wersy Adamowicz są jak przesunięte kręgi, uciskają nerwy, wywołują napięcie, nie podają odpowiedzi. Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło to zapis przemocy ciała, ale i zapachu szpitala, kronika bólu, który prowadzi do innych światów. Co w nich jest? Tom-zdjęcie RTG, pełen odniesień akt oskarżenia wymierzony w stronę symetrii, fizyki, materii. Superbohaterki z implantami, Frida Kahlo i Scarlett O’Hara na wojnie z ciałem. Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło to mocne wiersze w świecie, który nie mamy szans, a jednocześnie książka-obiekt artystyczny. Marta Ignerska wyszywa w niej wizualną wersję poezji Anny Adamowicz, pisze je igłą i nitką czerwoną jak krew.
“Rozciągnięte, zwielokrotnione spacje pomiędzy słowami i torturowanie wersów odzwierciedlić mają torturę chorego ciała poddanego procesowi jego chirurgicznej naprawy. W rezultacie wiersz zyskuje dodatkową fizyczną widzialność, podobnie jak ciało jawi się jako emiter bólu i przedmiot operacji.” [Piotr Śliwiński, tygodnikpowszechny.pl]
“Tom przypomina dziennik medyczny, w którym teksty układają się w chronologiczny zapis diagnozy, operacji i rekonwalescencji. To poezja świadoma anatomicznie, osadzona w biomechanice (…). Adamowicz buduje niezwykle sugestywne obrazy minimalnym gestem.” [Karolina Zdunek, dziennikliteracki.pl]
Jaw — Laura Osińska, jedna z najważniejszych autorek współczesnej polskiej poezji lesbijskiej, powraca z drugim tomem wierszy, który udowadnia jej literacką siłę i wyjątkowy głos. Jaw to intymny zapis codzienności, w którym miłość bohaterek jest ukazana w pełnym spektrum — od momentów wzniosłych i erotycznych, przez wspólne podróże, po drobne rytuały i rutyny życia codziennego. Osińska mistrzowsko przeplata banalność z nadzwyczajnością, przenosząc notatki z codzienności w język poezji, który nadaje im nowe znaczenia. Wiersze, podobnie jak w twórczości Adrienne Rich, ujawniają trud „pracy miłości” — wysiłek, który towarzyszy relacji dwóch kobiet, nierzadko zmagających się z brakiem społecznego wsparcia.
Jaw nie idealizuje miłości, lecz z czułością i autentycznością ukazuje ją w surowym świetle rzeczywistości. Im bardziej Osińska odrzuca mitologizację uczuć, tym silniej podkreśla ich wartość. To tom, który nie tylko zachwyca formą, ale też zaprasza do refleksji nad miłością w jej najbardziej ludzkim wymiarze.
Anna Adamowicz — Diagnostka laboratoryjna, poetka, autorka książek: Wątpia (2016), Animalia (2019), Nebula (2020), Stłuc. Kręgosłup Tytanii Skrzydło (2024) oraz jako Laura Osińska: zmyśl [ ] zmysł (2021), Jaw (2025). Nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia oraz międzynarodowej Nagrody Václava Buriana. Wyróżniona Nagrodą im. Wisławy Szymborskiej. Tłumaczona na kilka języków europejskich.
Laura Osińska — Powstała w 2018 roku awatarka, szacherka, maska, kamuflaż, bałamutka, mydło do oczu, atrapa, fasada, mąciwoda, bohaterka, pensjonarka, kant, proteza, wypełniacz. Wtedy miała 20 lat, dzisiaj ma 30.
“Ta proza ma powolny rytm łagodnego morza, skręcający ku słuchanej przez bohaterki muzyce. Jest zbiorem fotografii, robionych pejzażom i osobom. Plącze wątki miłosne, nie żałując scen erotycznych. Niepokoi i uspokaja. Wciąga, oszołamia i każe myśleć o wakacjach.” [Inga Iwasiów]
“Od trzydziestu lat narzekam, że w Polsce nie dorobiłyśmy się literatury lesbijskiej, która byłaby godna nie tylko drugiego członu tej nazwy, ale przede wszystkim — pierwszego. Po lekturze Woliery ostatecznie kończę te narzekania. Misternie skonstruowana, niespieszna powieść Barbary Elmanowskiej jest analizą dynamiki rozstania, która zmusza bohaterkę do rewizji wcześniejszych przywiązań i głęboko przebudowuje ją wewnętrznie. Woliera to książka na wskroś lesbijska, w której słowo na ‘l’ nie pojawia się ani razu, a kwestia wykluczenia jest tylko jednym z problemów, jakie niesie życie.” [Renata Lis]
“Ujęła nas niespieszność tej powieści, rozwijającej się w wielu retrospekcjach i introspekcjach. Bohaterka powraca do wspomnień najważniejszych związków swojego życia. Kluczowe miejsce wśród nich zajmują relacje z Wandą, kochanką ojca i córki. Polska literatura nieczęsto zajmuje się takimi miłosnymi, łamiącymi wiele tabu, uwikłaniami. Elmanowska oddaje z niezwykłą subtelnością i odwagą zmysłowość ciała, pożądanie i ból rozstań. Nie ma w tym zbyt wielu poprzedników ani poprzedniczek w polskiej tradycji literackiej.” [prof. Ewa Graczyk, przewodnicząca kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza]
Barbara Elmanowska — Poetka, doktora nauk humanistycznych, masażystka, windsurferka. Autorka tomów poetyckich: Tę drogerię mam po drodze i Próby generalne. W 2016 roku wydała książkę o artystach pochowanych na świdnickich nekropoliach Czarny pegaz, w 2019 zbiór reportaży Świdnicki szlak kobiet. Laureatka indywidualnej nagrody za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej przyznawanej przez Prezydenta Miasta Świdnicy. Wykłada na studiach pisarskich i bałtyckich studiach kulturowych na Uniwersytecie Szczecińskim. Za ksiązkę Woliera, swój powieściowy debiut, otrzymała Nagrodę Literacką im. Witolda Gombrowicza.
“Ta proza ma powolny rytm łagodnego morza, skręcający ku słuchanej przez bohaterki muzyce. Jest zbiorem fotografii, robionych pejzażom i osobom. Plącze wątki miłosne, nie żałując scen erotycznych. Niepokoi i uspokaja. Wciąga, oszołamia i każe myśleć o wakacjach.” [Inga Iwasiów]
“Od trzydziestu lat narzekam, że w Polsce nie dorobiłyśmy się literatury lesbijskiej, która byłaby godna nie tylko drugiego członu tej nazwy, ale przede wszystkim — pierwszego. Po lekturze Woliery ostatecznie kończę te narzekania. Misternie skonstruowana, niespieszna powieść Barbary Elmanowskiej jest analizą dynamiki rozstania, która zmusza bohaterkę do rewizji wcześniejszych przywiązań i głęboko przebudowuje ją wewnętrznie. Woliera to książka na wskroś lesbijska, w której słowo na ‘l’ nie pojawia się ani razu, a kwestia wykluczenia jest tylko jednym z problemów, jakie niesie życie.” [Renata Lis]
“Ujęła nas niespieszność tej powieści, rozwijającej się w wielu retrospekcjach i introspekcjach. Bohaterka powraca do wspomnień najważniejszych związków swojego życia. Kluczowe miejsce wśród nich zajmują relacje z Wandą, kochanką ojca i córki. Polska literatura nieczęsto zajmuje się takimi miłosnymi, łamiącymi wiele tabu, uwikłaniami. Elmanowska oddaje z niezwykłą subtelnością i odwagą zmysłowość ciała, pożądanie i ból rozstań. Nie ma w tym zbyt wielu poprzedników ani poprzedniczek w polskiej tradycji literackiej.” [prof. Ewa Graczyk, przewodnicząca kapituły Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza]
Barbara Elmanowska — Poetka, doktora nauk humanistycznych, masażystka, windsurferka. Autorka tomów poetyckich: Tę drogerię mam po drodze i Próby generalne. W 2016 roku wydała książkę o artystach pochowanych na świdnickich nekropoliach Czarny pegaz, w 2019 zbiór reportaży Świdnicki szlak kobiet. Laureatka indywidualnej nagrody za osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej przyznawanej przez Prezydenta Miasta Świdnicy. Wykłada na studiach pisarskich i bałtyckich studiach kulturowych na Uniwersytecie Szczecińskim. Za ksiązkę Woliera, swój powieściowy debiut, otrzymała Nagrodę Literacką im. Witolda Gombrowicza.
Miasto to pomnik człowieka. Z impetem zderzających się płyt tektonicznych niszczymy stare i tworzymy nowe krajobrazy. Czy można opowiedzieć historię miasta inaczej, by ani człowiek, ani beton, żelazo czy szkło nie były głównymi bohaterami? Niech będą nimi pozostałości prastarych puszcz, rosnące na pomnikach porosty, ale i ruderalne samosiejki kiełkujące spomiędzy chodnikowych płyt. Ta osobista, poetycka książka nauczy was dostrzegać przyrodę wokoło i sprawi, że odkryjecie swoją okolicę na nowo.
“Piękna opowieść o środowisku naturalnym Warszawy, która udowadnia, że nawet najbardziej zabetonowane fragmenty miasta są dobrym punktem obserwacji przyrody — trzeba tylko wiedzieć, na co zwracać uwagę. (…) Owszem, słyszałem wcześniej o tym, że na gruzach popowstaniowej Warszawy eksplodowała roślinność ruderalna, a w ruinach kamienic pojawiły się ptaki zamieszkujące z reguły skaliste i górskie tereny. Ale już o tym, że na początku lat 40. godzina policyjna i wieczorne zaciemnienie sprawiły, że w niekontrolowany sposób rozkwitło życie ciem (o czym Łubieński pisze, przytaczając wojenne obserwacje entomologa Stanisława Adamczewskiego) — nigdy.” [Patryk Zakrzewski, culture.pl]
Stanisław Łubieński — Kulturoznawca, ukrainista, z zamiłowania przyrodnik. Prezes zarządu Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Współpracował z „Gazetą Wyborczą”, „Tygodnikiem Powszechnym” i „Dwutygodnikiem”. Autor nagradzanych i tłumaczonych na języki obce książek: Pirat stepowy (2012), Dwanaście srok za ogon (2016), Książka o śmieciach (2020). Najnowsza, Drugie życie Czarnego Kota (2025), przyniosła autorowi Paszport “Polityki” oraz nominację do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy.
Miasto to pomnik człowieka. Z impetem zderzających się płyt tektonicznych niszczymy stare i tworzymy nowe krajobrazy. Czy można opowiedzieć historię miasta inaczej, by ani człowiek, ani beton, żelazo czy szkło nie były głównymi bohaterami? Niech będą nimi pozostałości prastarych puszcz, rosnące na pomnikach porosty, ale i ruderalne samosiejki kiełkujące spomiędzy chodnikowych płyt. Ta osobista, poetycka książka nauczy was dostrzegać przyrodę wokoło i sprawi, że odkryjecie swoją okolicę na nowo.
“Piękna opowieść o środowisku naturalnym Warszawy, która udowadnia, że nawet najbardziej zabetonowane fragmenty miasta są dobrym punktem obserwacji przyrody — trzeba tylko wiedzieć, na co zwracać uwagę. (…) Owszem, słyszałem wcześniej o tym, że na gruzach popowstaniowej Warszawy eksplodowała roślinność ruderalna, a w ruinach kamienic pojawiły się ptaki zamieszkujące z reguły skaliste i górskie tereny. Ale już o tym, że na początku lat 40. godzina policyjna i wieczorne zaciemnienie sprawiły, że w niekontrolowany sposób rozkwitło życie ciem (o czym Łubieński pisze, przytaczając wojenne obserwacje entomologa Stanisława Adamczewskiego) — nigdy.” [Patryk Zakrzewski, culture.pl]
Stanisław Łubieński — Kulturoznawca, ukrainista, z zamiłowania przyrodnik. Prezes zarządu Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków. Współpracował z „Gazetą Wyborczą”, „Tygodnikiem Powszechnym” i „Dwutygodnikiem”. Autor nagradzanych i tłumaczonych na języki obce książek: Pirat stepowy (2012), Dwanaście srok za ogon (2016), Książka o śmieciach (2020). Najnowsza, Drugie życie Czarnego Kota (2025), przyniosła autorowi Paszport “Polityki” oraz nominację do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy.
porót do strony
PROGRAM